Stap je deze winter weer het vliegtuig in? Dan loop je op steeds meer Europese luchthavens tegen iets nieuws aan: rijen bij de paspoortcontrole die een stuk langer zijn dan je gewend was. De oorzaak heet EES, het Entry/Exit System, en sinds 10 april 2026 werkt het op elke Schengengrens. Voor Nederlanders verandert er officieel niets, maar in de praktijk merk je er op je volgende vlucht wel iets van. Dit is wat er speelt en wat je er zelf aan kunt doen.
Wat het EES precies doet
Het EES is een digitaal registratiesysteem van de Europese Unie, ontwikkeld en beheerd door eu-LISA, het EU-agentschap voor grootschalige IT-systemen. Het systeem legt reizigers van buiten de EU vast die voor korte tijd naar een van de 29 deelnemende Europese landen komen, met vingerafdrukken en een gezichtsfoto. Zo vervangt het de vertrouwde paspoortstempel, waardoor grenswachten automatisch kunnen zien of iemand te lang is gebleven. Nederland begon op 12 oktober 2025 met de geleidelijke invoering, eerst bij de zeehavens van Eemshaven en IJmuiden, en vanaf 3 november 2025 ook kleinschalig op Schiphol. Sinds april 2026 draait het systeem overal volledig.
Geldt dit voor jou als Nederlander
Nee, en dat is meteen de belangrijkste geruststelling. Het EES geldt alleen voor reizigers met een niet-EU paspoort die maximaal negentig dagen binnen honderdtachtig dagen in het Schengengebied blijven. Heb je een Nederlands of ander EU-paspoort, dan loop je gewoon via de EU-doorgang en verandert er niets aan jouw grenscontrole. Je hoeft dus niets te registreren, geen app te downloaden en geen vingerafdrukken af te staan. Dat betekent niet dat je de nieuwe situatie kunt negeren, want de rest van de rij merkt het wel, en daardoor merk jij het indirect ook.
Waarom de rij dan toch langer is
Elke niet-EU reiziger die voor het eerst wordt geregistreerd, staat langer bij de balie of zuil dan vroeger met een simpele stempel. Op Schiphol liep de maximale wachttijd bij de paspoortcontrole daardoor op van 80 minuten in 2025 naar 120 minuten in juli 2026, met een gemiddelde piek van ongeveer 77 minuten per dag. Dat blijkt uit cijfers van reisanalysebureau Qsensor, aangehaald door DutchReview op 12 augustus 2026. De meeste reizigers met een EU-paspoort merken er trouwens weinig van: 68 procent van alle passagiers werd in juli 2026 binnen een kwartier afgehandeld. Het zijn vooral de piekmomenten en de gemengde rijen die voor vertraging zorgen, zeker op een drukke vrijdag. Grenswachten konden de biometrische registratie bij te lange wachttijden tijdelijk opschorten, maar die flexibiliteit verviel in september 2026.
Dit merk je concreet op Schiphol
In de praktijk betekent dit vooral dat je iets ruimer moet plannen. Sta je in de verkeerde rij achter een groep niet-EU reizigers die voor het eerst worden geregistreerd, dan kost dat zomaar een halfuur extra. Let bij aankomst goed op de bordjes voor de EU/EER-doorgang, die is apart van de rij voor overige paspoorten. Combineer dat met andere dingen die al langer meespelen op Schiphol, zoals de nieuwe CT-scanners bij de security, en je snapt waarom reizigers tegenwoordig eerder op de luchthaven willen zijn dan een paar jaar terug. Vlieg je naar een land buiten de EU, dan speelt bovendien de bredere discussie over duurdere vliegtickets al mee in je planning, en is iets meer tijd inruimen op de luchthaven sowieso geen overbodige luxe.
Reis je met een niet-EU partner, familielid of vriend
Heb je een reisgenoot met een Amerikaans, Brits of ander niet-EU paspoort, dan is dit wel relevant voor je reis samen. Bij de eerste grenspassage na de invoering moet die persoon zich laten registreren met vingerafdrukken en een gezichtsfoto, wat een paar minuten extra kost. Bij een volgend bezoek staan die gegevens al in het systeem, en hoeven grenswachten alleen nog te controleren of ze overeenkomen. Reis je zelf naar het Verenigd Koninkrijk, dan geldt voor jou als Nederlander juist het omgekeerde: daar heb je sinds de Brexit een geldige UK ETA nodig om het vliegtuig in te mogen. Het is dus vooral een kwestie van weten welk systeem op welke grens van toepassing is, en wie in jouw reisgezelschap daarmee te maken krijgt.
Zo loop je straks niet vast bij de grens
Het belangrijkste advies is simpel: reken op je volgende vlucht van en naar een Schengenland op iets meer tijd bij de paspoortcontrole, zeker tijdens vakantiepieken en op drukke dagen. Heb je zelf een EU-paspoort, zoek dan actief de EU-doorgang op in plaats van automatisch in de dichtstbijzijnde rij te gaan staan. Reis je met iemand van buiten de EU, leg dan uit dat die eerste registratie iets langer duurt, zodat niemand in paniek raakt als de rij niet opschiet. En check voor vertrek altijd de actuele situatie op de site van je vertrekluchthaven, want de regels rond het EES zijn dit jaar nog volop in beweging.